بررسی تکه‌های واژگانی گفتاری و نوشتاری زبان فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شیراز

2 بخش زبانهای خارجی و زبانشناسی دانشگاه شیراز

چکیده

تکه‌های واژگانی، عباراتی نهادینه‌شده در ذهن اهل زبان هستند که از دو واژه یا بیشتر تشکیل شده­اند، اما معنایی که منتقل می­کنند یک معنای واحد است. اهل زبان، در گفتار و نوشتار از تکه‌های واژگانی به‌وفور استفاده می‌کنند. هدف پژوهش حاضر بررسی تکه‌های واژگانی گفتاری و نوشتاری زبان فارسی از منظر ساختار دستوری و تحلیل نقش این تکه‌های واژگانی در ایجاد انسجام در گفتار و متن است. داده‌های این پژوهش شامل گفتگوهای تلفنی طبیعی، قسمت­هایی از چند سریال تلویزیونی، مجله­های فارسی، داستان­های کوتاه، متونی از وب‌سایت‌های مختلف و پیام­های رسمی رد‌‌وبدل شده در شبکه­های اجتماعی هستند که پس از ترانویسی به دو پیکرة مستقل گفتاری و نوشتاری تبدیل شدند. سپس عبارات دو کلمه‌ای، سه کلمه‌ای و چهار کلمه‌ای توسط نرم­افزار انت­کانک استخراج شده و به اکسل منتقل شدند. تکه‌های واژگانی زبان فارسی توسط محقق به‌طور شمی مشخص گردید و بر اساس چارچوب دستوری کومو بررسی و تحلیل شدند. نتایج حاصل از تحلیل کمی نشان داد که تفاوت‌هایی میان الگوی دستوری تکه‌های واژگانی گفتاری و نوشتاری وجود دارد. تکه‌های واژگانی گفتاری دو کلمه‌ای بیشتر از الگوی دستوری اسم + فعل، صفت + فعل، اسم + اسم، فعل + فعل، تعداد نما + اسم پیروی می‌کنند. درحالی‌که تکه‌های واژگانی نوشتاری دو کلمه‌ای بیشتر از الگوی حرف‌ اضافه + اسم، اسم + حرف ‌اضافه، ضمیر + اسم پیروی می‌کنند. همچنین تکه‌های واژگانی گفتاری سه کلمه‌ای و چهار کلمه‌ای دارای الگوی دستوری اسم + ضمیر + اسم + فعل هستند؛ اما تکه‌های واژگانی نوشتاری سه کلمه‌ای دارای الگوی دستوری حرف ‌اضافه + ضمیر + اسم و حرف اضافه + اسم + حرف اضافه هستند. تکه‌های واژگانی نوشتاری چهار کلمه‌ای نیز انواع مختلفی از الگوهای دستوری را شامل می‌شود. نتایج حاصل از تحلیل کیفی نشان داد که این تکه‌های واژگانی در انسجام گفتار و متن نقش مؤثری ایفا می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Spoken and Written Persian chunks

نویسندگان [English]

  • Maryam Ghasemian 1
  • Naser Rashidi 2
1 Shiraz University
2 Dept. of Foreign Languages and Linguistics, Shiraz University
چکیده [English]

Lexical chunks are conventionalized multi-word units stored in the minds of native speakers that convey a single, unified meaning. Native speakers frequently use these chunks in both spoken and written language. The present study aims to examine spoken and written Persian lexical chunks from a grammatical-structural perspective and to analyze their role in creating coherence in speech and text. The data for this research included natural telephone conversations, selected scenes from several television series, Persian magazines, short stories, texts from various websites, and formal messages exchanged on social media platforms. These data were transcribed and compiled into two separate corpora: one spoken and one written. Then, two-word, three-word, and four-word lexical chunks were extracted using AntConc software and transferred to Excel for further analysis. The lexical chunks were manually identified by the researcher and analyzed based on Como’s grammatical framework. The quantitative analysis showed structural differences between spoken and written lexical chunks. In spoken two-word chunks, patterns such as noun+verb, adjective+verb, noun+noun, verb+verb, and numeral+noun were more frequent, whereas written two-word chunks followed patterns like preposition+noun, noun+preposition, and pronoun+noun. Three- and four-word spoken lexical chunks often followed the noun+pronoun+noun+verb pattern, while written three-word chunks frequently followed preposition+pronoun+noun and preposition+noun+preposition structures. Written four-word chunks displayed a wider range of grammatical patterns. The qualitative analysis further revealed that these lexical chunks significantly contribute to the coherence and cohesion of both spoken discourse and written texts.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Como framework
  • Lexical chunks
  • Spoken Persian
  • Written Persian

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 25 خرداد 1405
  • تاریخ دریافت: 01 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری: 01 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش: 12 خرداد 1405