تحلیل پیکره‌محور و فرهنگ ‌ـ‌کاربردشناختی سوگند در گفتمان قرآن بر اساس چارچوب زبان‌شناسی فرهنگی شریفیان (2017)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

2 گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

3 گروه زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی ساختاری، معناشناختی و نقش‌های کاربردشناختی سوگند در گفتمان قرآنی، با بهره‌گیری از رویکردی پیکره‌محور و چارچوب زبان‌شناسی فرهنگی انجام شده است. داده‌ها بر اساس تطبیق متن عربی قرآن با ترجمۀ فارسی محیی‌الدین مهدی الهی قمشه‌ای استخراج و به شیوۀ پیکره‌محور تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سوگندهای قرآنی در دو صورت صریح و ضمنی تحقق می‌یابند و از طریق ارجاع به عناصر مقدس، پدیده‌های طبیعی، زمان‌های خاص و مفاهیم کیهانی سازمان می‌گیرند. از نظر معناشناختی، این ساخت‌ها افزون بر تثبیت صدق گزاره، وجه الهی معنا را تقویت و مضامین اخلاقی و اخروی را برجسته می‌سازند. در سطح کاربردشناختی، چهار کارکرد اصلی شناسایی شد: نفی اتهام و دفاع از خود، تأکید بر حقیقت، ایجاد تعهد برای انجام کنش، و ارائه هشدار یا تهدید. تفسیر یافته‌ها در چارچوب زبان‌شناسی فرهنگی نشان می‌دهد که سوگندهای قرآنی تجلی «طرحواره‌های کاربردشناختی فرهنگی» هستند؛ به‌گونه‌ای که هر رخداد سوگند، فراتر از یک ساخت زبانی، بازتاب شبکه‌ای از باورهای دینی، هنجارهای اخلاقی و الگوهای معناپردازی فرهنگی است. این پژوهش چارچوبی تحلیلی برای تبیین نظام‌مند و چندلایۀ پدیدۀ سوگند در قرآن ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Corpus-Based and Cultural–Pragmatic Analysis of Oaths in Quranic Discourse Based on Sharifian’s (2017) Cultural Linguistics Framework

نویسندگان [English]

  • Abedin Darvishpour 1
  • Zohre Moradi 2
  • Parisa Najafi 3
1 , Department of English Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran
2 Department of Linguistics, Faculty of Literature and Languages, Alzahra University, Tehran, Iran
3 Department of English Language, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran
چکیده [English]

The present study aims to investigate the structural, semantic, and pragmatic roles of oaths in the Qur’anic discourse, employing a corpus-based approach within the framework of cultural linguistics. Data were extracted by aligning the Arabic text of the Qur’an with the Persian translation of Mohi-ud-Din Mahdi Elahi Qomshei and analyzed using corpus-based methods. The findings indicate that Qur’anic oaths manifest in both explicit and implicit forms and are organized through reference to sacred entities, natural phenomena, specific times, and cosmic concepts. Semantically, these constructions not only affirm the truth of propositions but also reinforce the divine dimension of meaning and highlight ethical and eschatological themes. Pragmatically, four primary functions were identified: denying accusations and self-defense, emphasizing truth, creating commitment to action, and issuing warnings or threats. Interpreted within the framework of cultural linguistics, Qur’anic oaths are shown to embody “cultural-pragmatic schemas,” such that each oathful event, beyond being a linguistic construction, reflects a network of religious beliefs, moral norms, and culturally shaped patterns of meaning-making. This study offers an analytical framework for systematically and multilayeredly explicating the phenomenon of oaths in the Qur’an.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Corpus Linguistics
  • Cultural Linguistics
  • Cultural–Pragmatic
  • Quranic Discourse
  • Quranic Oath
  • Schema
  • Speech Act

مراجع

تارنمای تنزیل. (بی‌تا). ترجمه فارسی قرآن (قمشه‌ای). https://tanzil.net/trans/log/fa.ghomshei
رشیدالشرتونی، ر. (۱۳۹۶). مبادی العربیه (جلد ۴). قم: احسان.
طالب‌زاده، ح.، بازیار، م.، و غفارثمر، ر. (۱۳۹۷). بررسی کنش گفتاری قسم در گفتمان جامعه عمل بازار مدرن ایران با تکیه بر منظورشناسی اجتماعی. مجله پژوهش‌های زبانی، ۹(۲)، ۱۵۱–۱۶۹.
السامرائی، ف. ص. (۲۰۰۰). معانی النحو (جلد ۴). دارالفکر.
کدخدایی، م. س. و صمدانیان، م. (۱۳۹۸). بازخوانی معناشناسی سوگندها در سوره فجر با محتوای آن. پژوهش‌های زبان‌شناختی قرآن، ۸(۲)، ۱۱۱–۱۲۸. https://doi.org/10.22108/nrgs.2019.101826.1039
Abasinya, S. (2023). The motivational language of the Holy Quran: A pragmatic analysis of promises and threats. Journal of Researches in Linguistics, 15(2), 93–110. https://doi.org/10.22108/jrl.2023.138555.1784
Abd-El-Jawad, H. R. (2000). A linguistic, sociopragmatic, and cultural study of swearing in Arabic. Language, Culture and Curriculum, 13, 217–240.
Abdul-Raof, H. (2006). Arabic rhetoric: A pragmatic analysis. Routledge.
Alhusaiyan, E. A. (2023). Semantic prosody in Holy Qur'an: A corpus study of the collocations and meanings of the verb waqaʿa ‘fell’. Arab World English Journal for Translation & Literary Studies, 7(4), 19–33.
Aliakbari, M., Heidarizadi, Z., & Mahjub, E. (2013). A sociolinguistics study of conversational swearing in Iran. International Journal of Linguistics, 5(3), 43–59. https://doi.org/10.5296/ijl.v5i3.3899
Al-Khatib, M. A. (2012). Politeness in the Holy Quran: A Sociolinguistic and Pragmatic Perspective. Intercultural Pragmatics, 9, 479-509.
https://doi.org/10.1515/ip-2012-0027
Anthony, L. (2023). AntConc (Version 4.3.3) [Computer software]. Waseda University.
https://www.laurenceanthony.net/software/antconc/
Austin, J. L. (1962). How to do things with words. Clarendon Press.
Beers Fägersten, K. (2012). Who’s swearing now? The social aspects of conversational swearing. Cambridge Scholars Publishing.
Botha, J. E. (2007). Speech act theory and biblical interpretation. Neotestamentica, 41(2), 274–294.
Bezat, S. (2024). The concept of authority in the arbitral paradigm. Helbing Lichtenhahn. https://doi.org/10.46455/helbing_lichtenhahn/978-3-7190-4825-9
Blidstein, M. (2021). Invoking humans in Roman-era oaths: Emotional relations and divine ambiguity. Numen, 68(4), 382–410. https://doi.org/10.1163/15685276-12341629
Bowman, J. S., & West, J. P. (2020). Pointless or powerful: The case for oaths of office. Administration & Society, 52(8), 1147–1169. https://doi.org/10.1177/0095399719890836
Brookes, G., & McEnery, T. (2020). Corpus linguistics. In The Routledge handbook of English language and digital humanities (pp. 378–404). Routledge.
Eslami Rasekh, A. (2005). Tâ’ârof: A cultural pragmatic schema in Persian discourse. Intercultural Pragmatics, 2(4), 461–472.
Fattahizadeh, F., & Motamad Langrodi, F. (2024). Application of Fairclough’s critical discourse analysis model to Quranic verses discussing peaceful dealing with hypocrites. Journal of Islamic Thought and Civilization, 12(1), 184–200. https://doi.org/10.32350/jitc.121.13
Garland, A., & Sagliocco, R. (2020). Truth-making institutions: From divination, ordeals and oaths to judicial torture and rules of evidence. Evolution and Human Behavior. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.evolhumbehav.2020.11.004
Green, G. (1975). How to get people to do things with words. Syntax and Semantics, 3, 107–141.
Gries, S. T. (2009). What is corpus linguistics? Language and Linguistics Compass, 3(5), 1225–1241.
Griffiths, J. (1986). What is legal pluralism? The Journal of Legal Pluralism and Unofficial Law, 18(24), 1–55. https://doi.org/10.1080/07329113.1986.10756387
Hadfield, A. (2017). Lying in early modern English culture: From the Oath of Supremacy to the Oath of Allegiance. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780198789468.001.0001
Haijal, W. J. (2009). Swearing in English and Arabic. College of Basic Education Research Journal, 8(4), 458–468.
Hizbullah, N., & Mutaali, A. (2019). Quranic corpus models for corpus-based studies. In Proceedings of the Eleventh Conference on Applied Linguistics (CONAPLIN 2018).
Hughes, G. (2006). An encyclopedia of swearing: The social history of oaths, profanity, foul language, and ethnic slurs in the English-speaking world. M. E. Sharpe.
Jay, T., & Janschewitz, K. (2008). The pragmatics of swearing. Journal of Politeness Research, 4, 267–288. https://doi.org/10.1515/JPLR.2008.013
Joseph, J. E. (2006). Language and identity: National, ethnic, religious. Palgrave Macmillan.
Locher, M. A., & Watts, R. J. (2005). Politeness theory and relational work. Journal of Politeness Research, 1(1), 9–33. https://doi.org/10.1515/jplr.2005.1.1.9
Mey, J. L, (2001), Pragmatics: An introduction (2nd ed.), Oxford: Blackwell.
McEnery, T., & Hardie, A. (2011). Corpus linguistics: Method, theory and practice. Cambridge University Press.
McEnery, T., & Wilson, A. (2001). Corpus linguistics: An introduction (2nd ed.). Edinburgh University Press.
Montagu, A. (1967). The anatomy of swearing. Macmillan.
Nelson, M. (2010). Building a written corpus: What are the basics? In A. O’Keeffe & M. McCarthy (Eds.), The Routledge handbook of corpus linguistics (pp. 53–65). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203856949
Nicholson, C. (2022). Review of Lying in early modern English culture: From the oath of supremacy to the oath of allegiance (A. Hadfield). Textual Practice, 36(7), 1195–1199. https://doi.org/10.1080/0950236X.2019.1670939
Reppen, R., & Simpson-Vlach, R. (2019). Corpus linguistics. In An introduction to applied linguistics (pp. 91–108). Routledge.
Searle, J. R. (1969). Speech acts: An essay in the philosophy of language. Cambridge University Press.
Searle, J. R. (1976). A classification of illocutionary acts. Language in Society, 5(1), 1–23.
Seligman, A. B., & Schnitter, M. (2024). Oaths and vows: Words as genesis. In Oaths and vows: Words as genesis (pp. 38–64). De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783111324579-003
Sesay, M., & Johnson, J. (2025). Religion, ritual, and fear: The moral architectures of oath-taking in Sierra Leone. International Research Journal of Humanities and Social Sciences, 2(9). https://doi.org/10.58806/irijsh.2025.v2i9n01
Sinclair, J. (2004). Trust the text: Language, corpus and discourse (R. Carter, Ed.; 1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203594070
Shimoyama, T., Shadpayam, F., & Parhizgari, M. (2017). Swearing in Persian: A new perspective on swearing as a speech act. In K. Beers Fägersten & K. Stapleton (Eds.), Advances in swearing research: New languages and new contexts (pp. 213–229). John Benjamins. https://doi.org/10.1075/pbns.282.10shi
Stacey, R. (2022). Swearing and silver eagles: Catiline and the oath of allegiance. Studies in Philology, 119(1), 140–169.
Stapleton, K. (2010). Swearing. In M. A. Locher & G. L. Sage (Eds.), Interpersonal pragmatics (Handbook of Pragmatics, Vol. 6, pp. 209–306). Mouton de Gruyter.
Stefanowitsch, A. (2020). Corpus linguistics: A guide to the methodology. Language Science Press.
Stubbs, M. (2001). Words and phrases: Corpus studies of lexical semantics. John Wiley & Sons.
Talebzadeh, H., Bazyar, M., & Ghafar Samar, R. (2018). Swear speech act in a community of practice: A sociolinguistic study with an emphasis on the pragmatics of the discourse of Iranian modern market. Language Research, 9(2), 151–169. https://doi.org/10.22059/jolr.2018.69533
Tajabadi, F. and Pourmohammad, M. (2022). The Usage of Commissive Speech Act in the Qur’an. Journal of Interdisciplinary Qur'anic Studies, 1(2), -. doi: http://dx.doi.org/10.37264/jiqs.v1i2.4
 
زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی
دوره 10، شماره 3
دی 1404
صفحه 93-119

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 26 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری: 01 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 28 اردیبهشت 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار