دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 Description and analysis of the pronoun clitics of past verb phrase in the Se-Qal’a dialect based on Optimality Theory توصیف و تحلیل واژه بست ‎های ضمیری گروه فعلی ماضی در گویش سه ‎قلعه با رویکرد بهینگی 1 18 7220 10.22099/jill.2023.48282.1355 FA صادق افتخاری فر گفتاردرمانگر، دانشجوی دکترای زبانشناسی شناختی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. سیدفرید خلیفه لو دانشیار گروه زبان دانشگاه سیستان و بلوچستان Journal Article 2023 09 05 The purpose of this study is describe and analyze the clitics of past verb phrase based on Optimality Theory in the Se-Qal’a dialect. Se-Qal’a dialect is one of the ancient dialects of Persian language located in Sarayan city of South Khorasan. The method used in this research is descriptive and analytical. For this purpose, 10 male, elderly and illiterate speakers were randomly selected and linguistic data were collected by using speech recordings. Then, the collected data were extracted from recorded sentences and transcribed based on international phonetic alphabet system, and the types of past tense verbs in this dialect were classified, described and their clitics were determined. After that, the constraints used in the linguistic structure were extracted based on the constraints proposed by Anderson (1994) to determine the clitics. Finally, the extracted constraints were analyzed in special tables of Optimality Theory. Based on the analysis, it can be concluded that in all types of past verbs, except for the subjunctive past verb, the Leftmost(cli) constraint is unrivaled, although in the compound past tense, the ranking of the constraints is different with simple past. In the past participle, in order to determine the optimal position of the clitic, the NonInitial(cli) constraint has the highest rank and its violation is fatal. Therefore, the competition between the constraints in this dialect shows that the clitics for selecting the host in past participle use all three positions, which shows the flexibility of this dialect in determining clitics in past tense verbs. هدف پژوهش پیش رو توصیف و تحلیل واژه‌بست‌های ضمیری گروه فعلی ماضی با رویکرد بهینگی در گویش سه‌قلعه است. گویش سه‌قلعه از گویش‌های کهن زبان فارسی واقع در شهرستان سرایان استان خراسان جنوبی می‌باشد. روش مورد استفاده در این پژوهش به صورت توصیفی‎-تحلیلی است. بدین‌منظور، ۱۰ گویشور مرد، مسن و کم‌سواد به صورت تصادفی انتخاب شده‌اند و داده‌های زبانی با استفاده از ضبط گفتار و مصاحبه جمع‌آوری شد. سپس، داده‌های موردنظر از جمله‌های ضبط‌شده استخراج و براساس الفبای آوایی بین‎ المللی آوانگاری و انواع فعل ماضی در این گویش طبقه‌بندی، توصیف و واژه‌بست‌های ضمیری آن‌ها تعیین شدند. در گام بعدی، محدودیتهای به‌کاررفته در پیکرة زبانی بر اساس محدودیت‌های پشنهادی آندرسن (1994) جهت تعیین جایگاه واژه‌بست استخراج شدند. در نهایت، محدودیت‎های استخراج‌شده در تابلوهای مخصوص نظریة بهینگی توصیف و تحلیل شدند. بر اساس تحلیل‎های انجام‌شده می‎توان نتیجه گرفت در همة انواع فعل ماضی به غیر از فعل ماضی التزامی، محدودیت «حضور واژه‌بست در چپ‎ترین لبه حوزه» Leftmost(cli))) بی‎ رقیب است، اگرچه در فعل ماضی مرکب رتبه‌بندی محدودیت‎ها متفاوت با فعل ماضی ساده است. در فعل ماضی التزامی جهت تعیین جایگاه بهینة واژه ‎بست، محدودیت «عدم حضور واژه ‎بست در ابتدای حوزة واجی» (NonInitial(cli)) دارای بالاترین رتبه و تخطی از آن مهلک محسوب می‎شود. بنابراین رقابت بین محدویت‎ها در این گویش نشان می ‎دهد که واژه‎ بست‎ها جهت میزبان‎ گزینی در فعل ماضی از هر سه جایگاه استفاده می‎ کنند که انعطاف ‎پذیری این گویش را در مورد واژه ‎بست‎ گزینی در گونة فعل ماضی نشان می‎دهد.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7220_dd13cc1b0214b67ff8b853af1a3e1610.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 Typology of Manner Adverbs in Persian base on Loeb-Deihl Framework (2005) بررسی رده شناختی قید حالت در زبان فارسی براساس چارچوب لوب دیل (2005) 19 35 7272 10.22099/jill.2023.48514.1362 FA مرضیه افشاری گروه زبان‌شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران 0000-0003-1259-4486 محمدحسین شرف زاده گروه زبان‌شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران آمنه زارع گروه زبان‌شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران Journal Article 2023 10 08 This study has focused on studying adverb typology using the Loeb-Diehl framework. Loeb-Diehl has examined 120 world languages from the point of view of manner expression and has developed a 10-step framework. In the present work, the main goal was to find a typological placement for manner adverbs in Persian using the framework. In the present study, the authors first investigated the strategies and then compared them to adverbial data from the Persian language. Our data were gathered from different sources as books specifically Make Problems like a Chocolate, translation of the novel Wuthering Heights, sentences from articles, and finally our own language data. Lastly, the data was compared with the framework and put into various strategies. Our approach was descriptive-analytical and we used content analysis as our technique. COOR IMPERSO and ADJ IMPERSO are commonly used strategies in the Persian language, according to Loeb-Diehl, but our studies indicate that Persian speakers don't use them. According to her argument, Persian speakers can benefit from one part of the PP strategy, but our studies revealed that other parts of the strategy are also utilized in our language. Moreover, the Persian language benefits from the ADV strategy. The Persian language does not employ CONV, COOR PERSO, PCP, ADJ PERRSO, or PCP COP strategies. پژوهش حاضر بر مبنای چارچوب رده‌شناختی لوب‌دیل انجام شده است. لوب‌دیل (2005) در پژوهش خود قید حالت را در 120 زبان دنیا بررسی کرده و آن‌ها را در 10 راهبرد جای داده است. هدف از انجام این پژوهش، پیداکردن جایگاه رده‌شناختی قید حالت در زبان فارسی براساس چارچوب لوب‌دیل است. در پژوهش حاضر، ابتدا موارد ده‌گانه راهبرد‌های لوب‌دیل (2005) بررسی می‌شوند. سپس قیدهای حالت زبان فارسی به روش کتابخانه‌ای از منابع متعددی مثل کتاب خصوصاَ کتاب مشکلات را شکلات کنید و بلندی‌های بادگیر، مثال‌های مقالات متفاوت و در نهایت دانش زبانی محققین جمع‌آوری و با راهبرد‌های لوب‌دیل مقایسه می‌شوند. در نتیجه این پژوهش بیان می‌شود که راهبرد‌های همخوان با زبان فارسی راهبرد‌های پیش‌بینی‌کننده، عبارت حرف ‌اضافه‌ای، افعال قیدگون، صفت غیرشخصی و قیدی هستند. همچنین در ارتباط با راهبرد هم‌پایة غیرشخصی که وی برای زبان فارسی در نظر می‌گیرد باید گفت که این راهبرد در این زبان استفاده نمی‌شود. در نهایت پژوهش می‌توان گفت که راهبرد‌های صفت شخصی، هم‌پایة شخصی و غیرشخصی، وصفی و وصفی ربطی در زبان فارسی استفاده نمی‌شوند.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7272_6bf66396bb4e352402910df58c2d1390.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 Etymology of several words in Bushehri dialect ریشه شناسی چند واژه در گویش بوشهری 37 53 7308 10.22099/jill.2024.48805.1372 FA فرخ حاجیانی گروه زبان های خارجه و زبان های باستانی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران خیرالله محمودی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2023 11 09 Bushehri's dialect is one of the newer Iranian dialects and is classified as one of Iran's southwestern dialects. Along with Bordestani, Tangestani, Dashtestani, and Dashti, it forms the Bushehri dialects. This dialect shares many similarities with common dialects in Fars province, as well as prevalent dialects in Boyer-Ahmad and Mamasani provinces. The goal of this essay is to review the etymology of several words from the Bushehri dialect that have been neglected. Many original words of this dialect have been replaced with Persian words and are occasionally forgotten. The methodology of this research is mixed, combining field research, descriptive analysis, and the utilization of various assets such as voice recorders, questionnaires, interviews, and valid first-hand references in the field of Iranian languages. The results of this research show that the Bushehri dialect is correlated with other newer Iranian languages and dialects in the New and Middle Ages, and ancient history. Furthermore, historically, the words in this dialect have undergone phone and phoneme changes. Some of the words in the said dialect have no equivalent in the Middle Persian language and have been directly incorporated from the ancient era, indicating the conservativeness of this dialect. Additionally, some of these words have been structurally and semantically altered. گویش بوشهری یکی از گویش‌های ایرانی نو و از گروه گویش‌های جنوب غربی ایران است و به همراه گویش‌های بردستانی، تنگستانی، دشتستانی و دشتی گروه گویش‌های بوشهری را تشکیل می‌دهد. این گویش همانندی‌های بسیاری با گویش‌های رایج در استان فارس و گویشهای لری رایج در بویراحمد و ممسنی دارد. هدف این مقاله، بررسی ریشه‌شناسی چند واژه از واژههای رو به فراموشی گویش بوشهری است. بسیاری از واژه‌های اصیل این گویش جای خود را به لغات زبان فارسی داده‌اند و احتمالاً به بوتة فراموشی سپرده شده‌اند. روش تحقیق به کار رفته در این پژوهش، تلفیقی است از روش‌های میدانی و توصیفی و تحلیلی که با بهره‌مندی از امکاناتی چون ضبط صوت، پرسشنامه، انجام مصاحبه و منابع معتبر و دست اول در زمینة زبان‌های ایرانی صورت گرفته ‌است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که گویش بوشهری با دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو در دوره‌های تاریخی باستان میانه و نو پیوستگی دارد و واژه‌های این گویش، از نظر تاریخی دچار دگرگونی‌های آوایی، واجی و معنایی شده‌اند. تعدادی از این واژه‌ها برابر فارسی میانه ندارند و مستقیماً از دوره باستان به گویش وارد شده‌اند که بیانگر محافظه‌کاربودن این گویش است. برخی از این واژه‌ها از نظر ساخت‌واژه و معنایی نیز دگرگون شده‌اند.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7308_3097c4209f783c881d6adf7aebca91a9.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 The study of words ending to Persian suffix -i in speech of Azerbaijani Turkish speakers based on Matrix Language frame Model بررسی واژه‌‌‌‌های مختوم به –ی فارسی در گفتار گویشوران ترکی‌‌ آذربایجانی در چارچوب مدل زبان ماتریس 55 69 7301 10.22099/jill.2024.48529.1361 FA عبدالحسین حیدری گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2023 10 07 The aim of this paper is to study the words ending to Persian suffix -i in speech of Azerbaijani speakers based on MLFM. The data have been collected from Azerbaijani speakers’ speech in different contexts. The research method is descriptive-analytic. At first, the different forms of Persian homonymous bound morpheme -i were classified into: early system morphemes and late outside system morphemes according to differential access hypothesis. Then the data were analyzed based on the principles and hypothesis of MLFM. Azarbaijani is matrix language in all data due to uniform structure principle of MLFM. According to differential access hypothesis, late outside system morphemes are structure maker and they determine the syntactic order of constituents in the sentences, meanwhile early system morphemes play role in transferring of meaning. Azerbaijani as a matrix language causes its late outside system morphemes activates at formulation level to assign Azerbaijani morpho-syntactic frame on the sentences. So Persian late outside system morphemes do not appear in speech of Azerbaijani speakers. Persian early system morphemes (-i as a derivational morpheme and –i as an indefinite morpheme) do not have any role in determining syntactic structure of sentences, therefore they can be transferred to Azerbaijani speakers’ speech by being added to Persian content morphemes. It seems there is a relation between different morpheme nature (their selection at different abstract level) and their transferring to other languages. So MLFM is more efficient in explaining language contact phenomenon. در این پژوهش واژه‌‌‌‌های مختوم به –ی فارسی در گفتار گویشوران ترکی‌‌ آذربایجانی در چارچوب مدل زبان ماتریس مطالعه شده است. داده‌‌ها از تعاملات زبانی گویشوران ترکی‌‌ آذربایجانی در بافت‌‌های مختلف محاوره‌‌ای گردآوری شده‌‌اند. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی انجام یافته است. ابتدا صورت‌‌های مختلف تک‌‌‌‌‌واژ وابستۀ هم‌‌‌نام –ی فارسی طبق فرضیۀ دسترسی متفاوت، به تک‌‌‌‌‌واژهای نظام‌مند متقدم (-‌‌‌‌‌ی اشتقاقی و –ی نکره) و تک‌‌‌‌‌واژهای نظام‌مند بیرونی‌ متأخر (–ی دوم شخص مفرد فعل و –ی صورت تصریفی فعل بودن در زمان حال) طبقه‌‌‌بندی و سپس تظاهر آوایی همین تک‌‌‌‌‌واژها در گفتار گویشوران ترکی‌‌ آذربایجانی براساس اصول و فرضیه‌‌‌‌های مدل زبان ماتریس تحلیل شد. عدم ظهور تک‌‌‌‌‌واژهای وابستۀ -ی دوم شخص مفرد فعل و –ی صورت تصریفی فعل بودن در زمان حال در گفتار گویشوران ترکی‌‌ آذربایجانی، به دلیل ماتریس‌بودن زبان ترکی‌‌ آذربایجانی بوده است تا تک‌‌‌‌‌واژهای نظام‌مند بیرونی ‌‌‌متأخر آن زبان در سطح صورت‌بندی انتخاب شوند و چارچوب نحوی-ساخت‌واژی زبان ترکی‌‌ آذربایجانی را بر جملات حاکم کنند. اما تک‌‌‌‌‌واژهای نظام‌مند متقدم فارسی (-ی اشتقاقی و –ی نکره) به دلیل تأثیرگذاری در معنا و مفهوم جملات، نقشی در تعیین ساخت نحوی جمله‌‌ها ندارند و به‌راحتی می‌‌‌توانند با ملحق‌شدن به سازه‌‌های محتوایی، در گفتار گویشوران ترکی‌‌‌ آذربایجانی ظاهر شوند. بنابراین، بین انتخاب تک‌‌‌‌‌واژها در سطوح انتزاعی تولید گفتار و ظهور یا عدم ‌‌‌‌ظهور آن‌ها در گفتار گویشوران دوزبانه ارتباط وجود دارد و می‌‌توان در چارچوب این مدل، راه‌‌‌‌یابی یا عدم راه‌‌یابی سازه‌‌ها از زبانی به زبان دیگر را تبیین کرد.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7301_8e028be72e904a28e9e6db1a6c489179.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 The Cognitive Explanation of two Verbs "bǝrin" " sǝzyân " in Kalhori Kurdish Dialect تبیین شناختی دو فعل «برین» و «سزیان» در گویش کردی کلهری 71 96 7283 10.22099/jill.2023.48322.1356 FA فاطمه حاتمی گروه زبان شناسی همگانی ، دانشکده علوم انسانی ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان ، ایران مرجان طاهری اسکوئی گروه زبان شناسی همگانی ، دانشکده علوم انسانی ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان ، ایران بهزاد رهبر گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران سیده نازنین امیرارجمندی گروه زبان شناسی همگانی ، دانشکده علوم انسانی ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان ، ایران هنگامه واعظی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت Journal Article 2023 09 18 The present article deals with the study of polysemy of the verb /bǝrin/ 'Cutting', /sǝzyân/ 'Burning', as action verbs in kalhori Kurdish dialect based on cognitive semantic approach. Data collection was done in a library-field manner. The linguistic corpus used in this research includes common sentences, proverbs and works of Kalhori Kurdish poets. By examining the data based on the concepts of cognitive semantics, 35 meanings were identified for the verb /bǝrin/, 11 meanings for the verb / sǝzyân / were identified. Semantic relationships between these verbs were examined, the collocation of action verbs with organs was seen in two Kalhori kurdish verbs. The collocation of these verb with the essential components, including the organs of the body, with special words in the Kurdish dialect of kalhori, has a great effect on conveying the meaning of the verbs. The action verbs in question did not have a common meaning with the "head" member, have had an impact. Among these two verbs /bǝrin/ has the highest number of meanings and the most idiomatic usage. پژوهش حاضر، افعال «برین» /bǝrin/ و «سزیان»/sǝzyân/ را به‌عنوان افعال کنشی در گویش کردی کلهری براساس رویکرد معنا‌شناسی شناختی مورد مطالعه قرار‌می‌دهد. شیوه جمع‌آوری داده‌ها به ‌روش کتابخانه‌ای-میدانی انجام گرفته‌است. داده‌های پژوهش عبارتند از آثار ادبی، اصطلاحات و ضرب‌المثل‌های کردی کلهری که از دو طریق مراجعه به منابع نوشتاری و نیز مصاحبه و ثبت و ضبط گفتار روزمره گویشوران اصیل کردی کلهری استخراج شده‌است. با بررسی داده‌ها برمبنای مفاهیم معنی‌شناسی ‌شناختی، برای فعل «برین» 35 معنا و برای فعل «سزیان» 11 معنا شناسایی شد. روابط معنایی در ساختار این افعال مورد بررسی قرار گرفت، باهمایی افعال کنشی با اعضای بدن در هردو فعل کنشی کردی کلهری دیده شد. باهمایی این افعال با اجزاء ضروری اعم از اعضای بدن یا کلمات خاص گویش کردی کلهری در انتقال معانی افعال کنشی نقش عمده‌ای داشته‌است. فعل «برین» به نسبت فعل «سزیان» معانی بیشتری را به خود اختصاص داده است و بیشترین تعداد باهمایی با اندام واژه‌ها دارد، همچنین بیشترین تعداد باهمایی با اسم را دارد و تعداد اصطلاحات بیشتری را به خود اختصاص داده ‌است.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7283_a1257d967c3e59629de96f44d10a35bb.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 The role of color words in the construction of Toponymy in Iran نقش رنگ‌واژه‌ها در ساخت جاینام‌های ایران 97 113 7249 10.22099/jill.2023.48575.1363 FA جهاندوست سبزعلیپور گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، رشت،‌ ایران. Journal Article 2023 10 16 Toponymy is the science of studying the names of geographical places, and its purpose is to investigate geographical names in order to find their origin, meaning and structure? In the geographical names of Iran, color-words such as: white (Aq), red, green, blue, yellow (Zarin), black (Qara), are common. How is it possible that the tree is black and the spring is yellow and the soil is white? The question of this research is, what is the role of color-words in the construction of Iranian place names? The corpus of names that have been examined in this research are mostly obtained from the national statistics portal of Iran and in few cases from other sources. The result shows that one of the most frequent features in the construction of place names is the use of color words. The color of the soil, or the surface of the land, the color of plants and flowers, as well as their different effects from a distance (such as the dark or green color of the sea), the color of metals and minerals, have caused the people of each society to consider the appearance of each for the first time to name it. The method used in this research is comparative, That is, the names of different provinces with different languages and dialects have been compared with each other. نام‌های جغرافیایی از بخش‌های قدیمی هر زبان هستند. جای‌نام‌شناسی علم بررسی نام مکان‌های جغرافیایی است و هدفش بررسی نام‌های جغرافیایی به قصد دست‌یابی به ریشه، معنا و ساختار آن‌ها است. در نام‌های جغرافیایی ایران رنگ‌واژه‌هایی هم‌چون سفید (آق)، سرخ، سبز، کبود، زرد (زرین)، سیاه (قره) و مانند آن پربسامد هستند. چگونه ممکن است درخت سیاه باشد و چشمه زرد و خاک ‌سفید؟ پرسش این تحقیق آن است که رنگ‌واژه‌ها در ساخت ‌جای‌نام‌‌های ایران چه نقشی دارند؟ پیکرۀ نام‌هایی که در این تحقیق بررسی شده‌اند، اغلب از در‌گاه ملی آمار ایران و در مواردی اندک از منابع دیگر به دست آمده‌‌اند. نتیجۀ بررسی نشان می‌دهد که یکی از ویژگی‌های پرتکرار در ساخت جای‌نام‌‌ها استفاده از رنگ‌واژه‌ها است. رنگ خاک، یا بستر زمین، رنگ گیاهان و گل‌ها و نیز جلوه‌های مختلف آن‌ها از دور (همانند رنگ تیره یا سبز دریا از دور) رنگ فلزات و کانی‌ها و مواردی از این قبیل باعث شده که مردم هر جامعه‌ای برای بار اول از ویژگی ظاهری هر مکان برای اشاره به آن استفاده کنند. روش به کار رفته در این تحقیق قیاسی است؛ به این صورت که جای‌نام‌ استان‌های مختلف با زبان‌ها و گویش‌های مختلف، باهم مقایسه می‌شوند.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7249_5aaad43ed33915c18c146ebe9c968e64.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 A New Insight into Persian Deverbal Compound Nouns: An Exoskeletal Approach نگاهی نو به اسم‌مرکب فعلی در زبان فارسی: رویکردی برون‌اسکلتی 115 148 7303 10.22099/jill.2024.47928.1349 FA هدی سیاوشی گروه زبان‌شناسی دانشگاه سیستان ‌و ‌بلوچستان، زاهدان، ایران. عباسعلی آهنگر گروه زبان‌شناسی دانشگاه سیستان ‌و ‌بلوچستان، زاهدان، ایران. علی علیزاده گروه زبان‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، خراسان رضوی، ایران. Journal Article 2023 07 24 In Persian, there is little research on the analysis of deverbal compound nouns (DCNs) with a syntactic approach. The present study aims to provide an exoskeletal analysis of the structure of Persian DCNs based on Borer’s (2013) exoskeleton model. In this approach, words do not have any specific lexical category and their exact category is determined by the syntactic context they occur. Borer regards DCNs to lack any argument structure. Also, according to her, all DCNs are of the result type and head final. This research was conducted using a descriptive-analytical method and its data was collected from standard Persian written sources. Research results show that Persian, in addition to head final result DCNs, being in line with Borer’s (2013) assumptions, has head initial result DCNs and DCNs with argument structure as well. Subsequently, as to Persian data, a new syntactic structure is suggested by authors based on the main concepts of exoskeletal model In this classification, Persian DCNs have two different structures, namely [N-V]v CN[v]]N and [Ndev-N]. Similarly, Persian DCNs with argument structure are divided into active and passive DCNs. در زبان فارسی کمتر پژوهشی به تحلیل اسم‌های مرکب فعلی با رویکردی نحوی پرداختهاست. هدف پژوهش حاضر ارائه تحلیلی بروناسکلتی از ساختار اسم‌های مرکب فعلی براساس مدل برون اسکلتی بورر[1](2013) است. در این رویکرد، واژه‌ها فاقد هرگونه طبقة واژگانی هستند و طبقة آن‌ها تنها در بافت نحوی مشخص می‌شود. بورر اسم‌های مرکب فعلی را فاقد هرگونه ساختار موضوعی می‌داند. همچنین، از نظر او، اسم‌های مرکب فعلی از نوع نتیجه‌ای و هسته‌پایانی هستند. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی انجام و داده‌های آن از منابع مکتوب فارسی معیار گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد زبان فارسی، علاوه بر اسم‌های مرکب فعلی نتیجه‌ای هسته‌پایانی که با نظرات بورر همسو است، دارای اسم‌های مرکب فعلی نتیجه‌ای هسته‌آغازی و اسم‌های مرکب فعلی با ساختار موضوعی نیز است بر ‌این‌ پایه، مطالعه پیش رو بر اساس داده‌های زبان فارسی تقسیم‌بندی‌های جدیدی را بر مبنای قوانین مدل‌ برون‌اسکلتی ارائه می‌کند. در این تقسیم‌بندی، اسم‌های مرکب فعلی نتیجه‌ای زبان‌فارسی دارای دو ساختارمتفاوت [N-V]v CN[v]]N و [Ndev-N] هستند. همچنین، اسم‌های مرکب فعلی با ساختار موضوعی، در زبان فارسی به 2 گروه معلوم و مجهول تقسیم می‌شوند. [1] Borer

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7303_e69c8a407583b2c2c25fece2a19df407.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 Clitics in Kondazini Dialect واژه بست در گویش کُندازینی 149 183 7203 10.22099/jill.2023.48150.1352 FA سلیمان حیدری بخش تاریخ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران نظام عمادی پژوهشگر آزاد Journal Article 2023 08 27 Clitics in Kondazini Dialect Abstract The article aims to determine and investigate the clitics of Kondazini dialect. Kondazi is a mountainous village in the subdistrict of Abarj in the western north of Marvdasht city. Kondazi dialect is actually a survived dialect of Sassanid Pahlavi/ Middle Persian and belongs to the southwestern branch of New Iranian Languages. There are some similarities between Kondazi dialect and Emamzadeh-esmaeili, Dashtaki, Khollari, Qalati, Ardakani, Davani, Dashti and the dialects of Larestani language, Kohmare regions and some other dialects which have ergative structure. This study was done through a descriptive analytic method based on a corpus of data of various sentences and a pattern of Shghaghi (1995) adopted from Zwicky and Pullum (1983). According to the pattern, first seven tests have been applied to examine and classify the dependent morphemes which have been used in Kondazini dialect. The data was collected by recording the free speech, conversations, interviews and asking sentences in different tenses and structures from 16 males and 4 females of elders, middle aged illiterate and literate of native speakers. The results of this research show that the clitics of Kondazini dialect include: pronominal clitics, enclitic verbs, object marker =o, complement marker =e, conjunction =o, contracted form of adverb =am (also/too), definite marker =o, indefinite marker =i, Ezafe marker =e and emphasis marker =â. The conclusions of this research can shed light on Iranian studies, typology of Iranian languages and ethnology. هدف از نگارش این مقاله بررسی و توصیف واژه‌بست‌های گویش کُندازینی است. کُندازی روستایی است کوهستانی و کهن که در دهستان اَبرَج و در بخش دُرودزَن شهرستان مرودشت قرار دارد. گویش کندازینی یکی از گویش‌های بازمانده از زبان فارسی میانه و گویشی از شاخه غربی-جنوبی زبان‌های ایرانی نو است که با گویش‌های دشتکی، امامزاده اسماعیلی، کوهمَره‌ای/ کُهمَره‌ای، اردکانی، خلاءری، قَلاتی، لارستانی، دَوانی و دشتی و پارهای دیگر از گویش‌هایی شباهت و همانندی‌هایی دارد که دارای ساخت کنایی هستند. در این پژوهش، نخست هفت آزمون از آزمون‌های زوئیکی و پولوم (1983) که شقاقی (1374) برای بررسی و طبقه‌بندی تکواژهای وابسته در زبان فارسی اقتباس کرده است، در گویش کندازینی به کار گرفته می‌شوند. سپس انواع واژه‌بست در گویش کندازینی مشخص و هر واژه‌بست در چند جمله نمونه، آورده می‌شود. همچنین، هر جمله، جداگانه آوانگاری و تحلیل و در صورت نیاز، توضیحاتی برای تغییرات و دگرگونی آوایی و دیگر فرایندهای واژ-واجی در سطح واژه و جمله ارائه می‌شود. شیوة پژوهش در بررسی و مطالعة این گویش، میدانی و کتابخانهای است. بر اساس مطالعة صورت‌گرفته، واژه‌بست‌های این گویش عبارتند از ضمیرهای پیوستة شخصی، فعل‌های پیبستی، نشانة مفعولی صریح، نشانة معرفه، نشانة نکره، نشانة اضافه، نشانة متمم‌ساز، نشانة هم‌پایگی، صورت مخفف قید افزایشی هم، نشانة تأکیدی. ضمیرهای پیوسته واژه‌بستهای فاعلی نقش مطابقه را در جمله ایفا می‌کنند. داده‌های زبانی این گویش می‌تواند پرتویی بر دانش ایران‌شناسی، شناخت و مطالعه زبان‌های ایرانی و پژوهش‌های رده‌شناسی باشد. در این پژوهش، 16 نفر گویشور مرد و 4 گویشور زن در گروه‌های سنی 30 تا 80 ساله از افراد بیسواد، کم‌سواد و باسواد در گردآوری پیکرة زبانی همکاری داشته‌اند.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7203_27af0065587a43db1e1f600ca2fc255d.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 Description of Phoneme Structure of Bolkheyr Dialect: An IPA Approach توصیف دستگاه واجی گویش بوالخیری به روش IPA 185 215 7239 10.22099/jill.2023.48056.1353 FA سهراب غلامی دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز، شیراز، ایران فرخ حاجیانی استاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2023 08 27 Tangestan County in Bushehr province is divided into two districts: centeral and Delvar. Bolkheyr village is the central part of the rural province of Bolkheyr in Dalvar district. Bolkheyr Dialect is a variation of Tangsiri dialect (Tangestani). In this research, the aim was to investigate and describe phoneme structure of Bolkheyr dialect. To gather the needed linguistic data, this study made use of interviewing the proper speakers (informant), audio recording of the interviews, and phonetic transcription of the audio recordings. The method of this study was a mixture of field research and descriptive-analytic research using library instruments. The data gathered using the aforementioned instruments was analyzed using the International Phonetic Alphabet (IPA). This study investigated alliteration, distribution, and features of both vowels and consonants and examined the phonemic processes and syllable structure of Bolkheyr dialect. Research findings indicated that Bolkheyr dialect includes 25 consonants and 9 vowels (6 Monophthongs and 3 diphthongs). All consonants in this dialect are aspirated. Bolkheyr dialect has two more consonants than the standard Persian: /w, ŋ/. According to the syllable meter, syllable structures of this dialect are divided into three main groups of light, heavy, and super-heavy. All in all, the representation of cv(:)(c(c)) can be used to show the variety of syllable and phonemic structures of Bolkheyr dialect. In this dialect, all syllables start with a consonant and consecutive consonants cannot co-occur in the beginning of a syllable. In addition, like Standard Persian, lexicons never end in two consonants. The most frequent phonemic processes in this dialect are assimilation, dissimilation, elision, epenthesis, metathesis, and in some cases a combination of some of these processes. شهرستان تنگستان استان بوشهر، دارای دو بخش مرکزی و دلوار است. روستای بوالخیر، مرکز دهستان بوالخیر از بخش دلوار است. گویش بوالخیری گونه‌ای از گویش تنگسیری (تنگستانی) است. در این مقاله به توصیف و بررسی دستگاه واجی این گویش پرداخته می‌شود. برای برپایی شالودۀ این پژوهش (پیکرۀ زبانی)، از روش مصاحبه با گویشوران، ضبط گفتار و آوانگاری فایلهای صوتی آنها استفاده می‌شود. روش انجام این پژوهش ترکیبی از روش‌های میدانی و توصیفی – تحلیلی با ابزار کتابخانه‌ای است و داده‌های مورد نیاز از همین روشها و به کمک الفبای آوانگاری بین‌المللی (IPA) به ترتیب، جمع‌آوری، بررسی و توصیف می‌شوند. در این پژوهش واجآرایی، توزیع و ویژگیهای همخوانها و واکهها، فرایندهای واجی و ساختمان هجا بررسی و واکاوی می‌شود. بر اساس شواهد به دست آمده، این گویش 25 همخوان و 9 واکه (6 ساده و 3مرکب) دارد. همخوان‌های این گویش همگی از نوع ششی هستند. این گویش، دو همخوان /w, ŋ/ را بیش‌تر از فارسی معیار دارد. ساختمان هجا در این گویش به سه دستۀ (سبک، سنگین، فوق سنگین) از نظر وزن هجا تقسیم می‌شود. برای اجماع انواع هجاها و آرایش واجی در این گویش میتوان فرمول کلی cv(:)(c(c)) را بیان کرد. در این گویش همۀ هجاها با همخوان آغاز می‌شوند، خوشۀ آغازین وجود ندارد و واژگان همانند فارسی معیار به بیش‌تر از دو همخوان ختم نمیشوند. فرایندهای واجی همگونی، ناهمگونی، حذف، افزایش، قلب و ابدال در این گویش دیده می‌شوند و از پرتکرارترین آن‌ها می‌توان به ابدال و حذف اشاره کرد که گاهی به صورت توأمان دیده می‌شوند.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7239_6ef5094be039341ed5af46dfed248094.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 Ethnicity and Attitudes and language Security of Non- standard Varieties of Iranian Language Speakers in Tehran قومیت، نگرش و امنیت زبانی سخنگویان گونه‌های زبانی غیر معیار ایرانی در شهر تهران 217 237 7344 10.22099/jill.2024.48766.1369 FA سولماز ملت دوست گروه زبان‌شناسی ، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-2155-2184 محمدرضا احمدخانی گروه زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران حمیدرضا شعیری گروه زبان وادبیات فرانسه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران علی کریمی فیروزجایی گروه زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2023 11 06 This study investigates the speakers’attitudes and their language security considering ethnic identities towards the framework of the lectal variation theory. A researcher-constructed survey questionnaire and interview were used in this study. Linguistic data were collected from 314 participants selected semi-randomly from among the language community of immigrants living in Tehran with ten different varieties of Iranian languages. The Likert scale was used to measure the questionnaire items. Cronbach’s alpha was used to measure the reliability. Besides, the Chi-square test was used to receive statistical results. In terms of language attitudes, speakers of languages have the sense of proud, sincerity, belonging, sense of being more melodious and real identity, however the speakers of dialects have the sense of proud toward standard variety of Iranian language. In terms of language security, Laki’s speakers shows the most and Mazandarani’s speakers shows the least measure in the home environment and out of home environment. In terms of language identity, in languages, Laki’s speakers and in dialects, Hamedani’s speakers demonstrated the most sense of language identity toward their non-standard varieties of Iranian languages. در پژوهش حاضر، نگرش و امنیت زبانی سخنگویان زبان بر کاربرد تنوعات گونه‌ای در چارچوب نظریة لکتال با در نظر گرفتن هویت‌های ایلی و قومی‌ اقوام ایرانی بررسی می‌شود. ابزار به کارگرفته‌شده در این پژوهش، پرسشنامه پیمایشی محقق‌ساخته و مصاحبه می‌باشد. داده‌های زبانی از 314 شرکت‌کننده به صورت نیمه‌تصادفی از جامعۀ زبانی دارای اصالت‌های قومی- زبانی 10 قوم ایرانی گرداوری شده‌ است. برای سنجش گویه‌های پرسشنامه ‌از مقیاس لیکرت، برای پایایی، از آلفای کرونباخ، برای دریافت نتایج آماری از آزمون کای دو، برای همبستگی از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شده است. به لحاظ نگرش‌های زبانی، سخنگویان زبان‌ها نسبت به گونة زبانی غیر معیار خود احساس غرور و مباهات، صمیمیت، تعلق، دلنشین‌تر و زیباتربودن و احساس هویت واقعی دارند؛ در‌ حالی ‌که گویشوران نسبت به گونة زبانی معیار، غرور و مباهات احساس می‌کنند. به لحاظ امنیت زبانی، لک‌ها بیش‌ترین و مازندرانی‌ها کم‌ترین میزان در محیط داخل و خارج از خانواده را نشان داده‌اند. به لحاظ هویت زبانی، در زبان‌ها، لک‌ها و در گویش‌ها، همدانی‌ها بیش‌ترین احساس هویت زبانی نسبت به گونة زبانی غیر معیار خود را نشان داده‌اند.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7344_96196ef5619431ea74b8a651469787fb.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 The Diversity of Verb Constructions in Kabuli, Herati, and Hazargi Persian Varieties of Afghanistan تنوع ساخت فعل در گونه‌های فارسی کابلی، هروی و هزارگی افغانستان 239 265 7225 10.22099/jill.2023.48347.1357 FA محمدامین ناصح گروه زبان انگلیسی و زبان شناسی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران Journal Article 2023 09 13 Comparative researches in the field of Iranian languages and dialects have not been carried out in an acceptable manner in Iran due to its "structural" nature. Due to the lack of supporting institutions regarding Dari in Afghanistan, as well as the presence of long wars and extensive migrations, the position of Persian language in Afghanistan has not been given enough attention. In the absence of such attention in Afghanistan which has cultural ties with Iran, it is necessary to strengthen the field of dialect studies on Dari Persian in Iranian universities. This research is one of the results of a field research on the comparative study of border dialects of Iran. For more certainty, the works that investigated Persian dialects of Afghanistan have been reviewed. In addition, the researcher has extracted and recorded the necessary data through interviews and direct observations. The number of speakers in each of the mentioned dialects is 5 Afghan students of the International Center of Birjand University with an average age of 30 years in two genders. The results of the present research in the field of verb structure indicate the similarity of the general typological pattern of Kabuli, Herati and Kabuli dialects with Standard Persian and especially the border dialects of Khorasan. This comparative study has been done in the fields such as verb tenses, imperative and negation constructions, indefinite and causative types. Compared to Herati and Kabuli Persian dialects, the Hazaragi dialect has significant lexical and grammatical differences from standard Persian in Iran. پژوهش‌های مقایسه‌ای در زمینة زبانها و گویش‌های ایرانی به دلیل «پیکره‌بنیاد» بودن آن، به گونۀ مقبولی در ایران صورت نگرفته و این موضوع انجام مطالعات تطبیقی بین گونه‌های معتبر زبان فارسی را دشوار می‌سازد. به جهت فقدان نهادهای نظارتی و حمایتی در مورد فارسی دری در افغانستان و نیز وجود جنگ‌های فرسایشی و همچنین مهاجرت‌های گسترده، به جایگاه زبان فارسی در آن سرزمین عنایت کافی مبذول نشده است. در غیاب چنین توجهی در آن کشور همسایه و مسلمان که پیوندهای عمیق فرهنگی با ایران دارد، ضروری می‌نماید تا زمینۀ مطالعات گویشی در مورد فارسی دری در دانشگاههای ایران تقویت شود. این پژوهش از نتایج یک تحقیق میدانی در زمینۀ بررسی تطبیقی گویشهای مرزی ایران است. برای مزید اطمینان، آثاری که به بررسی گویشهای فارسی افغانستان پرداخته، مورد بازبینی قرار گرفتهاند. به علاوه پژوهشگر برای امکان مقایسۀ تنوعات ساخت فعل در گویش‌های کابلی، هروی و هزارگی از طریق مصاحبه و همچنین مشاهده مستقیم، داده‌های مورد نیاز را استخراج و ثبت کرده است. تعداد گویشوران در هر کدام از گویش‌های مورد نظر 5 نفر از دانشجویان افغانستانی واحد بین‌الملل دانشگاه بیرجند با میانگین سن 30 سال در 2 گونۀ جنسیتی است. نتایج پژوهش حاضر حاکی از شباهت نسبی الگوی ردهشناختی حاکم بر گویشهای کابلی، هروی و کابلی با فارسی معیار و به ویژه گویش‌های مرزی خراسان در حوزه‌هایی چون زمان‌های فعل، ساخت‌های امر و نفی، مجهول و انواع سببی است. گویش هزارگی نسبت به گویش‌های فارسی هروی و کابلی از تفاوت‌های واژگانی و دستوری قابل توجهی با فارسی معیار در ایران برخوردار است.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7225_4c3de0b3e3630b4749cbcd4b1db745a7.pdf

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 8 2 2024 02 20 Metaphorical Conceptualization of Hijab in Domestic Media Discourse: A Cognitive-discoursive Approach مفهوم‌سازی استعاری حجاب در گفتمان رسانه‌ای داخل کشور؛ رویکردی شناختی و تحلیل گفتمانی 267 288 7353 10.22099/jill.2024.48743.1367 FA زینب نوری گروه زبان انگلیسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، ایلام، ایران اکرم شکاریان بهزادی گروه زبان انگلیسی، دانشگاه فرهنگیان کرمان، کرمان، ایران. Journal Article 2023 11 05 The present study tries to analyze the widespread conceptual metaphors in the Hijab discourse within a cognitive linguistics approach and based on conceptual metaphor theory (Lakoff & Johnson, 1980) and critical metaphor analysis (Charteris-Black, 2004). In this descriptive-analytical research, the data consists of metaphorical expressions related to the topic of Hijab, which were extracted from domestic media texts, including news agencies of Fars, Mashreq-News, Mehr, Tasnim, Young Journalists Club, as well as Khabaronline website. Data extraction was done using keyword search method over a 1-year period from June 2022 to May 2023. The results of the study show that the conceptual domain of WAR is the most important source domain in conceptualization of Hijab, which includes several conceptual metaphors such as “Hijab is the front line”, “Hijab is a weapon” and “Hijab is a stronghold”, which can be classified under the conceptual key “Hijab is a battlefield”. In addition to WAR, domains of PROTECTION, BUILDING and MARKET are used to conceptualize hijab. On the other hand, the concept of Bi-Hijabi are expressed by metaphors based on the domains of WAR, DISEASE, PLANTS, FIRE and MARKET. The argumentative and emotional functions of these metaphors enables the producers of Hijab discourse to effectively convey and promote their ideological attitudes and beliefs. پژوهش حاضر می‌کوشد استعاره‌های مفهومی رایج در گفتمان حجاب را با رویکرد زبان‌شناسی شناختی و براساس دو نظریۀ استعارۀ مفهومی (لیکاف و جانسون، 1980) و تحلیل انتقادی استعاره (چارتریس-بلک، 2004) تحلیل کند. در این پژوهش توصیفی-تحلیلی، داده‌ها متشکل از عبارات استعاری مرتبط با موضوع حجاب است که از متون رسانه‌ای داخل کشور شامل خبرگزاری‌های فارس، مشرق‌نیوز، مهر، تسنیم، باشگاه خبرنگاران جوان و نیز پایگاه اینترنتی خبرآنلاین استخراج شده‌اند. استخراج داده‌ها به کمک روش جستجوی کلیدواژه و در یک دورۀ زمانی یک‌ساله از ابتدای تیرماه 1401 تا انتهای خردادماه 1402 صورت گرفته است. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که حوزۀ مفهومی جنگ مهم‌ترین حوزۀ مبدأ برای مفهوم‌سازی حجاب است که استعاره‌های مفهومی متعددی از قبیل «حجاب، جبهه است»، «حجاب، سلاح است» و «حجاب، سنگر است» را شامل می‌شود که آن‌ها را می‌توان ذیل کلید مفهومی «مقولۀ حجاب، میدان جنگ است» قرار داد. علاوه بر جنگ، حوزه‌های دیگری مانند محافظت، ساختمان و بازار نیز برای مفهوم‌سازی حجاب به کار رفته‌اند. در طرف مقابل، مفهوم بی‌حجابی نیز با استعاره‌هایی از حوزۀ جنگ، بیماری، گیاهان، آتش و بازار بیان شده‌اند. کارکرد استدلالی و عاطفی این استعاره‌ها تولیدکنندگان گفتمان حجاب را قادر می‌سازد تا نگرش‌ها و باورهای ایدئولوژیکی خود را به ‌صورتی مؤثر منتقل و ترویج کنند.

https://jlil.shirazu.ac.ir/article_7353_76233f862bdb8a0d5dc66616fbbfa531.pdf