دانشگاه شیراز زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی 2538-3574 10 2 2025 10 23 Conceptual Mapping of Livestock-Related Vocabulary in the Varaki Dialect: Reconstructing a cognitive-Cultural System نقشة مفهومی واژگان حوزة دامداری در گویش وارکی: بازسازی یک نظام شناختی-فرهنگی 101 125 8438 10.22099/jill.2025.54604.1451 FA رها زارعی فرد دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران. زهرا حسینی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران. Journal Article 2025 10 23 <strong>This study aims to reconstruct and map the conceptual structure of livestock-related vocabulary in the Varaki dialect—a rural vernacular spoken in the Kazerun region of Iran. Challenging the common perception of livestock terminology as merely technical or economic, this research treats animal husbandry as a central conceptual domain that encompasses the biological, social, cultural, and cognitive dimensions of Varaki speakers’ lives. The research data consist of 252 words and expressions collected over a six-month period through interviews with native speakers (mostly illiterate or with little formal education) and subsequently analyzed using a descriptive-analytical method and a cognitive semantics approach. Findings reveal that livestock-related terms in Varaki exhibit a deeply cognitive and cultural organization, shaped by sensory experiences, environmental observations, and indigenous beliefs. These terms are systematically classified into eight conceptual subdomains. Furthermore, the study explores cross-domain mappings, demonstrating how cultural metaphors and metonymies—such as “livestock = wealth (state),” “shepherd = community guardian,” or “orphan Goat = dependent child”—enrich and complexify the semantic network of this lexicon. The conclusion underscores that, despite its small speaker population, the Varaki dialect possesses a coherent and unique conceptual system in which every lexical item functions as a node within an intricate cognitive-cultural network. Preserving this dialect entails more than saving words; it means safeguarding an entire conceptual world now at risk of erosion and oblivion due to younger generations’ growing detachment from rural life. Thus, documenting and analyzing this conceptual map is essential not only for cognitive semantics but also for anthropology, cultural history, and indigenous studies</strong> این پژوهش با هدف بازسازی و ترسیم نقشة مفهومی واژگان حوزة دامداری در گویش وارکی (گویشی روستایی از توابع شهرستان کازرون) انجام شده است. بر خلاف نگاه رایج به واژگان دامداری به عنوان صرفاً اصطلاحات فنی یا اقتصادی، این مطالعه، دامداری را به‌مثابة یک دامنة مفهومی مرکزی[1] در نظر می‌گیرد که تمام جنبه‌های زیستی، اجتماعی، فرهنگی و شناختی زندگی گویشوران این گویش را دربرمی‌گیرد. داده‌های پژوهش شامل 252 واژه و اصطلاح است که طی شش ماه از طریق مصاحبه با گویشوران بومی (کم‌سواد یا بی‌سواد) جمع‌آوری شد و سپس با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد معنی‌شناسی شناختی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت .یافته‌ها نشان می‌دهد که واژگان دامداری در گویش وارکی، ساختاری عمیقاً شناختی و فرهنگی دارند و بر پایة تجربه‌های حسی، مشاهده‌های زیست‌محیطی و باورهای بومی شکل گرفته‌اند. این واژگان در هشت زیردامنة مفهومی طبقه‌بندی می‌شوند. افزون بر آن، پژوهش به ارتباطات بین‌مفهمومی[2] می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه استعاره‌ها و مجازها فرهنگی، مانند «دام = ثروت (دولت)»، «چوپان = نگهبان جامعه» یا «کره گدی = کودک وابسته»، نظام معنایی این واژگان را غنی و پیچیده می‌کنند. نتیجه‌گیری نهایی حاکی از آن است که گویش وارکی، با وجود جمعیت کوچک گویشورانش، دارای یک سیستم مفهومی منسجم و منحصربه‌فرد است که در آن هر واژه، گرهی از یک شبکة شناختی-فرهنگی است. حفظ این گویش، تنها حفظ واژگان نیست، بلکه حفظ یک دنیای مفهومی است که با فاصله‌گرفتن نسل‌های جدید از زندگی روستایی، در معرض فراموشی و اضمحلال قرار دارد؛ بنابراین، ثبت و تحلیل این نقشة مفهومی نه‌تنها برای زبان‌شناسی شناختی، بلکه برای مردم‌شناسی، تاریخ فرهنگی و مطالعات بومی ضروری است.<br /> <br />[1] . Central Conceptual Domain<br />[2] . Cross-domain Mapping https://jlil.shirazu.ac.ir/article_8438_e5e1f525ed9c854a120f252c90761767.pdf